Câu hỏi "lao động thời vụ có phải ký hợp đồng lao động không" xuất hiện rất nhiều vào mùa cao điểm sản xuất. Câu trả lời ngắn gọn: có. Từ 01/01/2021, Bộ luật Lao động 2019 đã bỏ loại "hợp đồng mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định dưới 12 tháng" và thay bằng quy tắc mới. Hiểu đúng điều này giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro không đáng có.
Điều gì đã thay đổi so với trước 2021?
Trước đây Bộ luật Lao động 2012 có ba loại hợp đồng: không xác định thời hạn, xác định thời hạn, và hợp đồng theo mùa vụ hoặc công việc nhất định dưới 12 tháng. Loại thứ ba có đặc điểm là doanh nghiệp được ký nhiều lần liên tiếp mà không bị chuyển thành hợp đồng dài hạn.
Bộ luật Lao động 2019 gộp thành hai loại: không xác định thời hạn và xác định thời hạn (tối đa 36 tháng). Do đó, lao động "thời vụ" hiện nay được ký theo hợp đồng lao động xác định thời hạn với thời hạn ngắn, ví dụ 1, 2, 3 hoặc 6 tháng. Xem thêm nguyên tắc chung tại bài hợp đồng xác định thời hạn và không xác định thời hạn.
Quy tắc ký liên tiếp: bẫy lớn nhất của nhà máy
Vì "thời vụ" nay chỉ là hợp đồng xác định thời hạn thông thường, doanh nghiệp chịu quy tắc ký nối tiếp của Điều 20 Bộ luật Lao động:
- Hết hạn hợp đồng đầu tiên, nếu vẫn dùng người đó, chỉ được ký thêm một lần hợp đồng xác định thời hạn.
- Sau lần ký thứ hai, nếu người lao động vẫn làm việc thì phải ký hợp đồng không xác định thời hạn.
- Nếu hết hạn mà không ký mới và người lao động vẫn đi làm quá 30 ngày, hợp đồng tự chuyển thành không xác định thời hạn.
Điều này có nghĩa: một nhà máy dùng cùng một công nhân qua nhiều mùa vụ liên tiếp bằng các hợp đồng 3 tháng, 3 tháng, 3 tháng... sẽ vi phạm quy tắc. Giải pháp hợp pháp là: dùng lao động thật sự theo nhu cầu ngắn hạn, hoặc chuyển phần nhu cầu biến động sang đơn vị cung ứng lao động có giấy phép phù hợp.
Lao động thời vụ có phải đóng bảo hiểm không?
Có, nếu hợp đồng đủ điều kiện. Một số mốc cần nhớ:
| Loại hợp đồng | BHXH bắt buộc | BHYT | BHTN |
|---|---|---|---|
| Từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng | Có, theo Luật BHXH 2024 (từ 01/07/2025) | Có | Tùy quy định hiện hành về đối tượng |
| Từ 3 tháng trở lên | Có | Có | Có |
| Dưới 1 tháng | Không thuộc diện bắt buộc | Không | Không |
Điểm mới quan trọng: Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ 01/07/2025, đưa người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng vào diện đóng BHXH bắt buộc. Nhiều nhà máy từng không đóng cho nhóm này và nay cần rà soát lại. Mức xử phạt khi không đóng đủ có thể tham khảo thêm tại bài mức phạt không đóng BHXH.
Quyền lợi tối thiểu của lao động thời vụ
Dù làm ngắn hạn, người lao động vẫn được đảm bảo các quyền như lao động khác:
- Hợp đồng bằng văn bản (hoặc điện tử) trước khi bắt đầu làm việc.
- Lương không thấp hơn mức tối thiểu vùng, trả đúng kỳ hạn.
- Làm thêm giờ, làm đêm được trả lương theo hệ số luật định.
- Huấn luyện và trang bị an toàn lao động.
- Chế độ bảo hiểm bắt buộc theo bảng trên.
Trường hợp hợp đồng rất ngắn, luật vẫn cho phép giao kết bằng lời nói với công việc có thời hạn dưới 01 tháng, nhưng doanh nghiệp nên lập văn bản để có bằng chứng khi cần.
Hai mô hình dùng lao động thời vụ hợp pháp
Mô hình 1 - Trực tiếp ký hợp đồng. Phù hợp khi nhu cầu có tính chu kỳ rõ ràng và doanh nghiệp có bộ máy quản lý nhân sự. Cần tính toán để không rơi vào quy tắc ký liên tiếp ở trên.
Mô hình 2 - Qua đơn vị cung ứng hoặc cho thuê lại lao động. Người lao động ký hợp đồng với đơn vị cung ứng; doanh nghiệp sử dụng ký hợp đồng dịch vụ. Với cho thuê lại lao động, pháp luật có danh mục công việc và điều kiện riêng, xem bài cho thuê lại lao động là gì và cung ứng và cho thuê lại khác nhau thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Từ 2021 còn loại hợp đồng mùa vụ riêng không? Không. Luật chỉ còn hợp đồng không xác định thời hạn và xác định thời hạn. Lao động thời vụ ký hợp đồng xác định thời hạn với thời hạn ngắn.
Ký nhiều hợp đồng 3 tháng liên tiếp cho một công nhân có được không? Không nên. Sau hợp đồng đầu tiên chỉ được ký thêm một lần hợp đồng xác định thời hạn, sau đó phải ký không xác định thời hạn nếu tiếp tục sử dụng người đó.
Lao động thời vụ làm 2 tháng có phải đóng BHXH không? Theo Luật BHXH 2024, người làm việc theo hợp đồng từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng thuộc diện đóng BHXH bắt buộc từ 01/07/2025. Doanh nghiệp nên kiểm tra hướng dẫn mới nhất của cơ quan bảo hiểm.
Thuê lao động thời vụ qua đơn vị cung ứng có an toàn pháp lý hơn không? Có thể giảm gánh nặng quản lý nếu đơn vị cung ứng đủ điều kiện hoạt động hợp pháp. Doanh nghiệp vẫn cần kiểm tra giấy phép, hợp đồng và trách nhiệm bảo hiểm của bên cung ứng.
Nội dung cập nhật đến tháng 10/2026. Quy định về đối tượng bảo hiểm và hướng dẫn thi hành có thể được điều chỉnh, doanh nghiệp nên xác nhận lại trước khi áp dụng.