Phạm vi điều chỉnh
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về chính sách BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, quyền và trách nhiệm của người lao động, người sử dụng lao động, cơ quan BHXH, cũng như quỹ BHXH và việc giải quyết các chế độ BHXH.
Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
- Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên (mở rộng hơn so với luật cũ vốn quy định từ đủ 3 tháng).
- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng lương.
- Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động từ đủ 1 năm trở lên, có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hợp lệ.
- Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (điểm mới so với luật cũ).
Các chế độ BHXH bắt buộc
- Ốm đau: nghỉ hưởng trợ cấp khi bản thân hoặc con dưới 7 tuổi ốm đau có xác nhận của cơ sở y tế.
- Thai sản: nghỉ khám thai, nghỉ sinh con, trợ cấp một lần khi sinh con.
- Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: trợ cấp một lần hoặc hằng tháng tùy mức suy giảm khả năng lao động.
- Hưu trí: lương hưu hằng tháng khi đủ điều kiện về tuổi và thời gian đóng BHXH.
- Tử tuất: trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất hằng tháng hoặc một lần cho thân nhân.
Điểm mới đáng chú ý của Luật BHXH 2024
- Giảm điều kiện về thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu xuống 15 năm (thay vì 20 năm theo luật cũ), tạo điều kiện cho người lao động tham gia muộn vẫn có cơ hội hưởng lương hưu.
- Bổ sung chế độ trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi không đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Siết chặt điều kiện hưởng BHXH một lần nhằm khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu lâu dài.
- Mở rộng đối tượng tham gia bắt buộc như đã nêu ở trên.
Trách nhiệm của doanh nghiệp
Doanh nghiệp có trách nhiệm đăng ký tham gia BHXH cho người lao động ngay từ khi phát sinh hợp đồng lao động đủ điều kiện, đóng đúng - đủ - đúng hạn hằng tháng, và cung cấp đầy đủ hồ sơ để người lao động hưởng các chế độ khi phát sinh.
Luật BHXH 2024 có áp dụng ngay cho hợp đồng lao động đang thực hiện trước 1/7/2025 không? Có. Luật mới áp dụng cho cả quan hệ lao động đang tồn tại, doanh nghiệp cần rà soát và điều chỉnh theo quy định mới kể từ ngày luật có hiệu lực.
Doanh nghiệp có bắt buộc đóng BHXH cho lao động hợp đồng dưới 1 tháng không? Theo quy định mới, hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên đã thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc; hợp đồng dưới 1 tháng hiện chưa thuộc diện bắt buộc nhưng doanh nghiệp nên theo dõi các văn bản hướng dẫn cập nhật.