Phạm vi điều chỉnh
Luật Công đoàn quy định về quyền thành lập, gia nhập, hoạt động công đoàn của người lao động; tổ chức bộ máy công đoàn; quyền, trách nhiệm của công đoàn các cấp; và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đối với tổ chức công đoàn.
Quyền thành lập và gia nhập công đoàn
Người lao động có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn theo nguyện vọng, không phân biệt loại hình doanh nghiệp. Doanh nghiệp không được cản trở, gây khó khăn cho việc thành lập công đoàn cơ sở hoặc phân biệt đối xử với người lao động vì lý do tham gia công đoàn.
Kinh phí công đoàn — khoản chi bắt buộc doanh nghiệp hay bỏ sót
Doanh nghiệp, dù có hay chưa có tổ chức công đoàn cơ sở, đều có nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho người lao động. Đây là khoản đóng bắt buộc theo luật, khác với đoàn phí công đoàn (do đoàn viên công đoàn tự nguyện đóng, thường 1% tiền lương, chỉ áp dụng với đoàn viên).
Trách nhiệm của doanh nghiệp đối với công đoàn
- Đóng kinh phí công đoàn đầy đủ, đúng hạn dù doanh nghiệp đã có hay chưa có công đoàn cơ sở.
- Bố trí thời gian, tạo điều kiện cho cán bộ công đoàn hoạt động.
- Phối hợp với công đoàn cơ sở trong xây dựng thang lương, bảng lương, nội quy lao động, thỏa ước lao động tập thể.
- Không được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, chuyển việc đối với cán bộ công đoàn vì lý do hoạt động công đoàn mà không có sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền theo quy định.
Vai trò công đoàn cơ sở trong tranh chấp lao động
Công đoàn cơ sở đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động trong các vụ việc kỷ luật lao động, tranh chấp lao động, thương lượng tập thể — doanh nghiệp cần mời đại diện công đoàn tham gia đầy đủ các cuộc họp xử lý kỷ luật theo đúng quy trình để tránh quyết định bị tuyên vô hiệu sau này.
Doanh nghiệp chưa có công đoàn cơ sở có phải đóng kinh phí công đoàn không? Có. Nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn (2% quỹ lương) áp dụng cho mọi doanh nghiệp có sử dụng lao động, không phụ thuộc việc doanh nghiệp đã thành lập công đoàn cơ sở hay chưa.
Không đóng kinh phí công đoàn bị xử lý thế nào? Doanh nghiệp chậm đóng hoặc không đóng kinh phí công đoàn sẽ bị truy thu, có thể bị xử phạt hành chính theo quy định về vi phạm trong lĩnh vực lao động, công đoàn.