Năm 2026 có hai thay đổi liên quan trực tiếp đến chi phí bảo hiểm của doanh nghiệp: Luật Việc làm 2025 có hiệu lực từ 01/01/2026 (điều chỉnh bảo hiểm thất nghiệp) và mức lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng/tháng từ 01/07/2026 theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Hai thay đổi này ảnh hưởng đến mức trần tiền lương đóng bảo hiểm. Dưới đây là bảng tổng hợp để bạn rà soát.
Tỷ lệ đóng bảo hiểm bắt buộc phổ biến năm 2026
| Loại bảo hiểm | Doanh nghiệp | Người lao động | Tổng |
|---|---|---|---|
| BHXH - hưu trí, tử tuất | 14% | 8% | 22% |
| BHXH - ốm đau, thai sản | 3% | 0% | 3% |
| Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp | 0,5% | 0% | 0,5% |
| BHYT | 3% | 1,5% | 4,5% |
| BHTN | 1% | 1% | 2% |
| Cộng | 21,5% | 10,5% | 32% |
Mức 14% + 3% (BHXH) cho doanh nghiệp và 8% cho người lao động được ghi tại Điều 33 và Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Với BHYT, luật quy định mức tối đa 6% (doanh nghiệp 2/3, người lao động 1/3); mức đang thu thực tế là 4,5% theo hướng dẫn hiện hành, xem thêm Luật Bảo hiểm y tế. Mức đóng quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp có thể được điều chỉnh theo chính sách của Chính phủ trong từng thời kỳ.
Tiền lương làm căn cứ đóng: gồm những gì?
Theo Điều 31 Luật BHXH 2024, với người lao động hưởng lương do doanh nghiệp quyết định, tiền lương đóng BHXH bắt buộc là tiền lương tháng gồm:
- Mức lương theo công việc hoặc chức danh;
- Phụ cấp lương;
- Các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
Đây là điểm thay đổi so với cách hiểu trước 2025 và ảnh hưởng đến cách soạn hợp đồng. Cách ghi phụ cấp trong hợp đồng để xác định đúng lương đóng bảo hiểm sẽ được phân tích riêng trong một bài tiếp theo.
Mức trần tiền lương đóng BHXH, BHYT từ 01/07/2026
Luật BHXH 2024 quy định mức trần bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, trong giai đoạn lương cơ sở còn tồn tại, mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
| Thời điểm | Lương cơ sở / mức tham chiếu | Mức trần đóng (20 lần) |
|---|---|---|
| Trước 01/07/2026 | 2.340.000 | 46.800.000 |
| Từ 01/07/2026 | 2.530.000 | 50.600.000 |
Nghĩa là, nhân viên có lương đóng bảo hiểm vượt 50,6 triệu đồng/tháng chỉ đóng BHXH, BHYT trên 50,6 triệu. Với BHTN, Luật Việc làm 2025 thống nhất mức tiền lương tháng cao nhất làm căn cứ đóng bằng 20 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng, không tính theo lương cơ sở.
Ví dụ tính: nhân viên lương 20.000.000 đồng/tháng
| Khoản | Doanh nghiệp đóng | Người lao động đóng |
|---|---|---|
| BHXH (17% / 8%) | 3.400.000 | 1.600.000 |
| Tai nạn lao động, BNN (0,5%) | 100.000 | 0 |
| BHYT (3% / 1,5%) | 600.000 | 300.000 |
| BHTN (1% / 1%) | 200.000 | 200.000 |
| Cộng | 4.300.000 | 2.100.000 |
Như vậy, doanh nghiệp chịu thêm 4,3 triệu đồng, người lao động bị khấu trừ 2,1 triệu đồng. Cộng thêm kinh phí công đoàn 2% (400.000 đồng) thì chi phí bảo hiểm và công đoàn của doanh nghiệp là 4,7 triệu đồng cho mỗi tháng. Xem phân tích tổng chi phí tại bài tổng chi phí thuê một nhân viên.
Các tình huống đặc biệt cần nhớ
- Nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng: người lao động và doanh nghiệp không phải đóng BHXH tháng đó, trừ khi hai bên có thỏa thuận đóng.
- Tháng đầu làm việc hoặc tháng đầu trở lại làm việc mà nghỉ ốm từ 14 ngày làm việc trở lên vẫn phải đóng bảo hiểm.
- Người lao động ngừng việc vẫn hưởng lương bằng hoặc cao hơn mức đóng thấp nhất thì đóng theo tiền lương thực hưởng.
- Lương thay đổi giữa năm: doanh nghiệp phải báo tăng giảm kịp thời để tránh bị truy thu.
Doanh nghiệp nên rà soát gì ngay bây giờ?
- Đối chiếu bảng lương tháng hiện tại với mức trần mới 50,6 triệu đồng.
- Kiểm tra xem hợp đồng và phụ lục đã ghi rõ phụ cấp nào tính vào lương đóng bảo hiểm.
- Cập nhật phần mềm tính lương theo mức tham chiếu mới nếu từ 01/07/2026 chưa điều chỉnh.
- Lưu hồ sơ giải trình nếu có lương đóng bảo hiểm thấp hơn lương thực trả.
Nếu doanh nghiệp muốn giao toàn bộ việc tính lương, bảo hiểm và kê khai, dịch vụ tính lương thuê ngoài của Nhân Kiệt sẽ cập nhật tỷ lệ theo từng thời điểm.
Câu hỏi thường gặp
Tổng tỷ lệ bảo hiểm doanh nghiệp phải đóng năm 2026 là bao nhiêu? Phổ biến là 21,5% (BHXH 17%, tai nạn lao động 0,5%, BHYT 3%, BHTN 1%), chưa gồm 2% kinh phí công đoàn.
Mức trần đóng BHXH hiện nay là bao nhiêu? Bằng 20 lần mức tham chiếu. Với lương cơ sở 2.530.000 đồng từ 01/07/2026, mức trần là 50.600.000 đồng/tháng.
Mức trần đóng BHTN có giống mức trần BHXH không? Không. Theo Luật Việc làm 2025, mức trần đóng BHTN bằng 20 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng.
Người lao động nghỉ không lương cả tháng có phải đóng BHXH không? Nếu nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không phải đóng BHXH tháng đó, trừ khi hai bên thỏa thuận đóng.
Các tỷ lệ và mức trần nêu trên đúng tại thời điểm biên soạn (10/2026). Doanh nghiệp nên đối chiếu thông báo mới nhất của cơ quan bảo hiểm trước khi kê khai.