Các loại hợp đồng lao động hiện hành
Theo Bộ luật Lao động hiện hành, chỉ còn hai loại hợp đồng lao động chính: hợp đồng không xác định thời hạn và hợp đồng xác định thời hạn (không quá 36 tháng). Hợp đồng theo mùa vụ dưới 12 tháng trước đây đã không còn là loại hợp đồng riêng biệt — các công việc có tính chất tạm thời nên được xử lý qua hợp đồng xác định thời hạn ngắn hoặc qua dịch vụ cung ứng lao động thời vụ.
Những nội dung bắt buộc trong hợp đồng lao động
Hợp đồng lao động phải có đầy đủ: thông tin các bên, công việc và địa điểm làm việc, thời hạn hợp đồng, mức lương và hình thức trả lương, thời giờ làm việc - nghỉ ngơi, trang bị bảo hộ lao động, BHXH - BHYT - BHTN. Thiếu một trong các nội dung bắt buộc có thể khiến hợp đồng bị coi là không hợp lệ khi có tranh chấp.
Quy trình xử lý kỷ luật lao động đúng luật
Xử lý kỷ luật sai quy trình là nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp thua kiện lao động. Các bước bắt buộc gồm:
- Lập biên bản sự việc vi phạm ngay khi phát hiện.
- Thông báo bằng văn bản mời người lao động, tổ chức đại diện người lao động tham gia họp xử lý kỷ luật.
- Tổ chức cuộc họp xử lý kỷ luật có đầy đủ thành phần theo quy định, lập biên bản cuộc họp.
- Ra quyết định kỷ luật trong thời hiệu quy định (thường không quá 6 tháng kể từ ngày vi phạm, hoặc 12 tháng với vi phạm liên quan tài chính, tài sản, bí mật công nghệ, kinh doanh).
- Gửi quyết định kỷ luật cho người lao động.
Bỏ qua bất kỳ bước nào trong quy trình trên đều có thể khiến quyết định kỷ luật, kể cả sa thải, bị tòa án tuyên vô hiệu dù lỗi của người lao động là có thật.
Các hình thức tranh chấp lao động thường gặp
- Tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động (sa thải, cho nghỉ việc không đúng quy định).
- Tranh chấp về tiền lương, tiền tăng ca, trợ cấp thôi việc.
- Tranh chấp về kỷ luật lao động.
- Tranh chấp giữa người lao động và đơn vị cho thuê lại lao động hoặc đơn vị cung ứng lao động.
Các bước giải quyết tranh chấp lao động
Tranh chấp lao động cá nhân thường phải qua hòa giải viên lao động trước khi được khởi kiện ra tòa án (trừ một số trường hợp pháp luật cho phép khởi kiện trực tiếp, như tranh chấp về xử lý kỷ luật sa thải, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động). Doanh nghiệp nên ưu tiên đối thoại, hòa giải nội bộ trước khi để tranh chấp leo thang, vừa giảm chi phí vừa giữ uy tín với người lao động khác.
Sa thải người lao động có cần báo trước không? Sa thải là hình thức kỷ luật, có hiệu lực ngay sau khi ra quyết định đúng quy trình, không áp dụng thời hạn báo trước như đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thông thường. Tuy nhiên, điều kiện áp dụng sa thải rất chặt chẽ và chỉ đúng với các hành vi vi phạm nghiêm trọng được liệt kê trong nội quy lao động.
Doanh nghiệp không có nội quy lao động bằng văn bản thì có được xử lý kỷ luật không? Doanh nghiệp sử dụng từ 10 lao động trở lên bắt buộc phải có nội quy lao động bằng văn bản đã đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về lao động. Nếu không có, việc xử lý kỷ luật, đặc biệt là sa thải, rất dễ bị tuyên vô hiệu khi có tranh chấp.